دانلود فایل ورد مقاله كليات علم اقتصاد

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن دانلود فایل ورد مقاله كليات علم اقتصاد :

كلیات علم اقتصاد

علم اقتصاد كه از قرن 16 میلادی در كشورهای اروپایی تكوین یافت از یك طرف در اثر

محدود بودن عوامل تولید ، رشد روزافزون جمعیت و افزایش نیازهای نا محدود و متنوع به

محصولات مختلف واز طرف دیگر در اثر پیشرفت تكنیكهای تولید وگسترش فعالیتهای

اقتصادی ، بیش ازپیش تكامل یافته است .اصولاً ارائه تعریفی از یك كار ساده ای نیست .علم

اقتصاد كه امروز دارای قلمرو بسیار وسیعی است ازاین قاعده مستثنی نیست ولیكن بسیاری

از اقتصاد دانان در تعریف آن به مسئله كمیابی نهاده های تولید واختصاص آنها بین یك سری

فعالیتهای رقیب اشاره كرده اند (1-ص 17)

تولید بیشتر ، توزیع عادلانه تر ثروت ، به دست آوردن سطح معیشت بالاتر وتأمین زندگی

آسوده تر هدف عمومی جوامع امروز جهانند . قوایمادی ومعنوی افراد بشر ومنابع كره زمین

كه خداوند آنها را برای استفاده بشر خلق فرموده ،برای رسیدن به اهداف اقتصادی واجتماعی

واجرای برنامه های رفاهی وانسانی باحداكثر سرعت ممكن تجهیز شده اند

هدف بشر در قرن بیستم بیشتر تأمین حداكثر نتیجه در حداقل مدت ممكن است (2- ص1)

1
اقتصاد كشاورزی شا خه ای از علم اقتصاد

ازآنجا كه كشاورزی تأ مین كننده ضروری ترین ما یحتاج انسان یعنی مواد غذایی است وبا

توجه به اینكه مسئله كمیابی و نیازهاروز افزون به محصولات كشاورزی در این بخش نیز

وجود دارد لذا بایستی علم اقتصاد در كشاورزی نیز بكار گرفته شود به عبارت دیگر كار

اقتصاد در این بخش این است عوامل تولید ، مثل زمین و آب و; را به نحو مطلوبی بین

فعالیتهای مختلف زراعی ودامی اختصاص می دهد و بنابراین می توان گفت گفت اقتصاد

كشاورزی شاخه ای از علم اقتصاد است كه از آن عوامل تولید كمیاب كشاورزی بین

محصولات مختلف آن تخصیص می یابد

بخش عمده ای اقتصاد كشاورزی درباره سیستم قیمتهاست از یك طرف تعیین قیمت عوامل

قیمت تولید واز طرف دیگر تعیین قیمت محصولات مختلفی مثل گندم ، ذرت ، جو

;وگوشت و تخم مرغ و; از جمله مهمترین وظایف اقتصاد كشاورزی تلقی می گردد

اقتصاد تولیدمحصولات كشاورزی

هر عاملی كه در پروسه تولید بكار گرفته می شود به نهاده یا عامل تولید موسوم است كه مهمترین آنها در فعالیتهای كشاورزی عبارتند از :

1-زمین یا سطح زیر كشت

2- نیروی كار اعم از خانوادگی ومزدبگیر

3- سرمایه در اشكال مختلف وبویژه ماشین الات مثل تراكتور و كمباین

4- آب

5- بذر

6- كود و سم
– نور خورشید
2

می توانیم منابع تولید را به چند دسته تقسیم كنیم

1- منابع ثابت و متغیر

2- منابع قابل ذخیره و غیر قابل ذخیره

عوامل تولید ثابت :

آن دسته از منابع است كه مقدار مصرف آن بستگی به مقدار تولید ندارد مثل زمین زراعی

وساختمانهای احداث شده جهت پرورش دام

عوامل تولید متغیر

برخلاف عوامل تولید ثابت دسته ای از منابع تولید است كه با سطح تولید رابطه مستقیم دارند

یعنی هرچه عوامل تولید بیشتر باشد تولید هم بیشتر می شود . مثل بذر در جریان تولید

محصولات كشاورزی كه هرچه میزان بذر در یك قطعه زمین بیشتر باشد تولید هم افزایش می یابد(1- ص32)

منابع تولید قابل ذخیره

بعضی از عوامل تولید وجود دارند كه می توان قسمتی از آنها را برای فصلهای كشت بعدی

ذخیره نمود . مثل سم وكود

منابع تولید غیر قابل ذخبره

بعضی از عوامل تولید اگر در یك دوره معین بدون استفاده نگهداری گردد ارزش تولیدی كه

می توانست از آن قسمت بدست آورد از بین می رود

تأثیر تكنولوژی بر سطح تولید

تكنولوژی دانشی است كه بوسیله انسان در جهت افزایش تولید بكار می رود . تبلور

تكنولوژی بذر اصلاح شده ، سموم برای آفات ، كود شیمیایی ، ماشین آلات كشاورزی و

3

شیوه های بهتر شخم و آبیاری و مانند آن است . هدف از به كار بردن آن ، بدست آوردن

محصول بیشتر از مقدار معین زمین ،كار وسرمایه است .

البته تكنولوی مسائلی چون پایین آمدن قیمت محصول كشاورزی ویا بیكاری نیز ممكن است

ایجاد كند ، به موازات بكاربردن یك تكنیك جدید هزینه تولید كاهش یافته ومقدار محصول

بیشتر وبا كیفیتی بهتر تولید می شود اگر تغییردر تقاضا روی ندهد قیمت محصول كاهش

خواهد یافت بدین گونه بخشی از فواید تكنولوژی از طریق كاهش قیمت ویا افزایش كیفیت

محصول عاید مصرف كننده می شود .(2- ص 136- 128)

به طوركلی كاربرد تكنولوژی مناسب دركلیه فعالیتها ازجمله فعالیتهای كشاورزی می تواند

باعث افزایش كارایی اقتصادی شود كاربرد تكنولوژی تولید به گونه ای بیشتر می كند كه

بااستفاده ازهرسطح معین از عوامل تولید محصول بیشتری بد ست آید وهمچنین تولید با

سطح كمتری از عوامل تولید یا نهاده مقدار مشخصی محصول بد ست آید (1- ص50-49)

تكنولوژی جدید سبب افزایش بهره ورِ زمین می شود پیشرفت تكنولوژی در كشاورزی سبب

شده كه خاك بعنوان یك ماده حیاتی به نحوی در جهت ارضاء نیاز های غذایی نسل كنونی

مورد بهره برداری قرارمی گیرد ودر عین حال ،منافع نسلهای آینده نیز در نظر گرفته شود
(2- ص 137)

تنوع وتخصص در كشت

با توجه به اینكه بخش كشاورزی در محیط متغیر اقتصادی وجوی قرار دارد مدیر كشاورزِ

باید به تخصص در كشت وتنوع در محصولات توجه نماید . تخصص در كشت زمانی

مطرح می شود كه یك یا دو محصول اصلی در مزرعه كاشته شود ولی تنوع در كشت

زمانی است كه چندین محصول اصلی در مزرعه كاشته شود

تخصص در كشاورزی همراه با پذیرش ریسك است بویژه آنكه شرایط بازار نامطمئن است
4

از سوی دیگر تنوع در كشت دارای یك سری مزایا ومعایبی است . اغلب این اظهار نظر

راباید درنظرگرفت كه بسیاری از روستاها اشتغال به جزء در امر كشاورزی وجودندارند

وهمچنین مسئله بیكاری پنهان وفعلی نیز وجوددارد به همین دلیل وپرهیز از مسئله ریسك

،زارعین به تنوع در كشت اقدام می نمایند .

بطور خلاصه دلایل انتخاب تنوع در كشت محصولات كشاورزی عبارتست از:

1- كاهش یا اجتناب از ریسك

2- بكارگیری هرچه بیشتر عوامل تولید در مزرعه بخصوص نیروی كار موجود در سالهاِ

اخیر گرایش زارعین به سوی تخصص در كشت وهمراه با آن به سوی تنوع در منابع كسب

در آمد بوده است به بیان دیگر با استفاده از تكنولوژی بهتر وكاراتر به كشت محصولات

خاصی روی آورده ، منابع آزاد شده تولید رادر امور غیر زراعی بكار می روبرند در واقع

به راه های كسب درآمد بیشتری دست می یابند در ارتباط با مسئله تخصص وتنوع در كشت

اصل مزیت نسبی مطرح می شود كه با استفاده از این اصل مسئله فوق بیشتر توضیح داده

می شود

كشاورزی پایدار

هنوز قشر عظیمی از مردم جهان بویژه در كشورهای در حال توسعه از فقر وگرسنگی رنج

می برند از این رو تأ كید دولتها وسازمانهای بین المللی روی توسعه پایدار وكشاورزی

پایدار است توسعه پایدار به زبان ساده توسعه ای است كه در طول زمان ادامه داشته باشد

ونه تنها نیازهای نسل حاضر بلكه خواسته های نسل های بعدی رانیز در نظر داشته باشد از

آنجا كه بخش كشاورزی بعنوان یكی از اساسی ترین بخشهای اقتصادی بسیاری از

كشورهاست وبدلیل نقش حیاتی این بخش در زندگی انسانها پایداری كشاورزی از جایگاه
ویژهای در توسعه پایدار برخوردار است وضع موجود منابع كشاورزی وتخریب منابع آن
5

كه دراثر رشد روز افزون جمعیت وبكارگی تكنولوزیهای مدرن دراین بخش حاصل شده

حاكی از میزان اهمیت توسعه پایدار دراین بخش است (1-ص278)

كاربرد بهینه عوامل طبیعی تولید، مثل آب وخاك كه از دیرباز مورد توجه اقتصاددانان

كشاورزی بوده بایستی با در نظر گرفتن منافع همه نسلها صورت گیرد (1- ص 279)

ازانواع مطلوب سیستمهای تولیدی وتكنولوژی مناسب باشرایط محیطی همچنین نوع ومقدار

سموم وكودهای شیمیایی بنحوی كه به شرایط طبیعی آسیبی نرساند ازاهم موضوعات است

هرچند كه استفاده از چنین تكنولوژی اینیز قادر به تأمین مواد غذایی تمام مردم نخواهند بود (1-ص 280)

شاخص های پایداری

در صورتیكه هدف دستیابی به كشاورزی پایدار باشد باید شاخص هایی در دست باشد كه

براساس آنها بتوان میزان میزان دستیابی رااندازه گیری نمود این شاخص عبارت

استازمعیاری برای اندازه گیری جنبه های خاصی از استفاده از محیط زیست یاجامعه است

نقش شاخص در واقع قابل فهم كردن سیستمهای پیچیده است (1- ص 281)

بااستفاده از شاخص های كشاورزی پایدار بایستی نحوه قابل زیست بودن فعالیتها كشاورزی

، سطح رفاه زارعین ومصرف كنندگانوهمچنین رفاه حیوانات اندازه گیری شود

درمجموع این شاخص ها در بر گیرنده سه مقوله است كه عبارتند از :

1- نهاده ها : شامل زمین وسایر عوامل تولید ، تكنولوژی مزرعه وامور مدیریتی

2- ستاده ها : تأ ثیرمحصولات كشاورزی برروی كیفیت محیطی آب وخاك ، آب وهوا وسایر عوامل محیطی

3- سیاستها : سیاستهای كشاورزی ومحیطی كه ممكن است با اثر گذاشتن روی فعالیتهای

4- كشاورزی نهایتاً محیط زیست راتحت تأ ثیر قرار دهند

6
تقاضا

رابطه بین قیمت یك كالا اعم از نهاده یا محصول ومقادیر تقاضاشده از آن كالا تحت عنوان

قانون تقاضا اید می شود گرچه بجز قیمت محصول مورد نظر عوامل دیگری نیز بر

تقاضای محصول موثرند ولِی اقتصادانان قیمت محصول رامهمترین عامل مؤثر می دانند

قانون تقاضا بیان می كند كه بین قیمت ومقدار تقاضاشده یك رابطه معكوس وجود دارد .

اگر قیمت یك كالا افزایش یابد مقدار تقاضاشده كاهش خواهد یافت وبالعكس (1-ص179)

بطور كلی قانون تقاضا برمبنای دو واقعیت استوار شده :

1- وقتی قیمت یك كالا افزایش می یابد مقدار تقاضا شده ازآن كاهش می یابد كه این

كاهش تحت تأثیر دو اثر متفاوت كه در اقتصاد به نام های «اثر درامدی »

2- و«اثرجانشینی » موسومند ، است

3- ودیگری كه قانون تقاضا راتحت تأثیر قرار می دهد قانونی به نام « نزولی بودن مطلوبیت نهایی » است (1- ص 180)

اثر جانشینی :

وقتی قیمت یك محصول افزایش می یابد كالای دیگری را مصرف كننده جانشین این محصول

می كند كه به آن در اقتصاد « اثر مارشال » می گویند گر چه مهمترین عامل درتابع ،تقاضا

قیمت محصول مورد نظر است ولی عوامل دیگری نیز وجود دارند كه تقاضا راتحت تأثیر

خود قرار می دهند كه مهمترین این عوامل1-سلیقه مصرف كننده 2- تعداد مصرف كنندگان

1- درآمد نقدی 4- قیمت سایركالاها 5- انتظار مصرف كننده از سطح قیمت محصول ونیز درآمدش در آینده (1-ص190-189)

در تقاضا به خواست مصرف كننده وهم به مقدار محصولی كه فرد می خرد وهم قیمت

آن توجه می شود . در مورد تقاضا هر قدر سطح قیمت كالا پایین باشد مقدار تقاضای

مصرف كننده به همان اندازه بالا خواهد بود (2 – ص 27)
7

كشش«حساسیت » تقاضا :

حساسیت تقاضا عبارت از در صد تغییر درمقدار تقاضاشده از یك محصول در اثر

درصد تغییر معینی درقیمت همان محصول است البته سایرشرایط ثابت فرض می شود (1- ص 216-215)

همچنین درقیمت می توان گفت نسبت عكس العمل یاتغییرات مقدار تقاضا به تغییرات

سطح قیمت (2- ص31)

تقاضای غیرحساس «كشش ناپذیر» : اگر در صدكاهش در قیمت محصول همراه

بادرصد افزایش كمتری در مقدار تقاضا شده از همان محصول باشد بنحوی كه درآمد كل

كاهش یابد در این صورت تقاضا راكشش نا پذیر گویند (1- ص 216-215)

كشش نا پذیری مطلق : یعنی تقاضا نسبت به تغییرات قیمت حساسیتی نشان ندهد
(2- ص26)

عوامل موثر بركشش تقاضا

1- هر چه كالایی دارای جانشین های بیشتری باشد حساسیت تقاضای آن بیشتر خواهد

بود به عبارت دیگر اگرزارعین سعی نمایند قیمت بالاتری راپیشنهاد دهند خریدارن

به طرف كالاهای فروشندگان دیگر می روند

2- حساسیت قیمتی تقاضا برای برای محصولات كشاورزی درسطح خرده فروشی بزرگتر

از سطح مزرعه است این امر عمدتاً به خاطر تفاوت در قیمت های نسبی بین دو بازار

یابه عبارت دیگر به دلیل ارزش افزوده به محصول بین دو بازار است

3- هر چه كالا یا خدمتی سهم كمتری از بودجه خانواده را به خود اختصاص می دهد

تقاضا برای آن نیز دارای حساسیت كمتری خواهد بود ، مثل نمك

4- تقاضا برای كالاهای ضروری نسبت به كالاهای لوكس كشش پذیر است
(1- ص224)
8

با استفاده ازنمودار ذیل كشش تقاضا در هر نقطه به دو عامل بستگی دارد

1- عكس شیب منحنی تقاضا در آن نقطه 2- موقعیت نقطه انتخاب شده برروی

منحنی مربوط

1- رابطه شیب منحنی تقاضا با كشش آن :

كشش تقاضا رابطه عكس با شیب منحنی تقاضا دارد وبر طبق این اصل شیب منحنی

های تقاضا برای محصولات كشش پذیر ملایمتر از محصولات كشش نا پذیر است

والبته این زمانی صادق است كه واحدهای انتخاب شده بر روی محورهای منحنی تقاضا

كه باهم مقایسه می شوند یكسان باشد

الف) اگر منحنی تقاضا برای محصول كاملاً كشش پذیر باشد در این صورت منحنی موازی

محور های افقی است

مثلا تقاضا برای چوب را در نظر می گیریم

اگر قیمت چوب زیاد باشد از آن فقط در ساختن اشیاء تجملی مثل منبت كاری و ;
استفاده می شود

اگر قیمت چوب اندكی پایین بیاید از آن علاوه بر اشیاء قیمتی در ساختن مبل و
صندلِی ومیز تحریر استفاده می شود

اگر قیمت آن باز هم پایین بیاید در ساختن اشیاء عادی مثل درب وپنجره استفاده
میشود
9

اگر باز هم قیمت چوب تنزل پیدا كند از آن به عنوان هیزم استفاده می گردد

در نتیجه منحنی تقاضا برای محصول (چوب)دارای شیب ملایمی خواهد بود

ب) اگر تقاضا برای محصول مطلقاً كشش ناپذیر عمود بر آن خواهد بود

مثلاً تقاضا برای تریاك رادرنظر بگیرید تریاك فقط یك مصرف دارد ودر نتیجه منحنی تقاضا

برای محصول (تریاك) دارای شیب كاملاً عمود بر محور افقی است (3- ص29- پ1و2 )

2- رابطه موقعیت نقطه انتخاب شده برروی منحنی تقاضا باكشش آن :

كشش تقاضا باموقعیت نقطه انتخاب شده برروی منحنی رابطه مستقیم دارد

مثال: اگر فرض كنیم واسطه ها نسبت ثابتی به قیمت محصولات می افزاید منحنی تقاضا برای

محصول در مزرعه ومغازه موازی هم هستند ولی منحنی تقاضا در مزرعه پایین تر است

در نمودار فوق منحنی آن تقاضا برای سیب زمینی در خرده فروشی (مغازه) ومزرعه را

مشاهده می كنیم وبرای محاسبه كشش تقاضا از فرمول زیر استفاده می كنیم
(3-ص- 29-پ آخر )

10

همان طور كه می بینیم هر چند شیب دو منحنی یكی است ولی چون متوسط قیمت سیب

زمینی در مزرعه 6ریال ودر مغازه16ریال است درنتیجه تقاضا در مغازه كشش پذیرتر

از مزرعه است

نسبت متوسط قیمت در مزرعه به متوسط قیمت در مغازه برابر با:

نسبت كشش تقاضا ی آنها هم برابر با:

واضح است كه نسبت می تواند به دلیل تغییرتقاضا برروی یك منحنی و به دلیل تغییر

موقعیت فرد منحنی تقاضا تغییر نماید كه این موضوع با مثال بالا روشن شد

(3- ص31-30)

محاسبه كشش تقاضا

محاسبه كشش تقاضا به دو صورت انجام می شود

1- كشش كمانی Arc Eiasticit 2- كشش نقطه ای point Eiasticity
1- كشش كمانی : منحنی BوA از رابطه زیر بدست می آید

11
این فرمول به Allenنسبت داده می شود

E: كشش تقاضا
: مقادیرمحصول در دو نقطه AوB
: قیمت های محصول در دو نقطه AوB
:اختلاف قیمت محصول
:اختلاف مقدار تقاضا شده

كشش كمانی رابطه فوق محاسبه می شود كه مجموع قیمت ها به مجموع مقادیر ونسبت مقادیر

به اختلاف قیمت ها در دونقطه تقلیل یافته (3-ص 26)

3- كشش نقطه ای : فرمول كشش نقطه ای بین دو نقطه كه فاصله بین آنها كم است به

طوریكه P وqبه طرف dq / dp میل كند به صورت ذیل است

كشش تقاضا منفی است چرا كه قیمت ها و مقادیر تقاضا شده از دو محصول در دو جهت

مخالف هم تغییر می كنند لیكن در نوشتن علامت منفی حذف می شود

برای اثبات رابطه فوق از صورت ومخرج مشتق وانتگرال می گیریم ( 3- ص 27)

لینک کمکی